Nghiên cứu tập trung đánh giá khả năng chịu mặn của ba giống cỏ voi trong điều kiện nhà lưới nhằm tìm kiếm nguồn thức ăn chăn nuôi phù hợp cho các vùng đất bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn, đặc biệt trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Đây là một hướng nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn rất cao, bởi vấn đề mặn hóa không chỉ đe dọa cây lương thực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thức ăn xanh cho gia súc, từ đó tác động đến toàn bộ hệ thống sản xuất nông nghiệp.

Điểm quan trọng của nghiên cứu là chuyển trọng tâm từ cây trồng lương thực sang cây thức ăn chăn nuôi – một lĩnh vực đôi khi ít được chú ý nhưng lại có vai trò thiết yếu trong duy trì sinh kế nông hộ ở vùng nông thôn. Khi đất bị nhiễm mặn, không chỉ năng suất lúa hay hoa màu suy giảm mà cả khả năng duy trì đàn gia súc cũng bị đe dọa nếu thiếu nguồn cỏ thích nghi. Vì vậy, việc xác định giống cỏ chịu mặn tốt là bước quan trọng trong chiến lược thích ứng nông nghiệp tổng hợp.

Phương pháp sử dụng thủy canh với dung dịch Hoagland và các mức NaCl kiểm soát cho phép đánh giá khá chính xác phản ứng sinh lý của cây trước stress mặn, từ đó loại trừ phần lớn sai lệch từ điều kiện đất tự nhiên. Thiết kế này giúp so sánh trực tiếp khả năng chịu mặn nội tại giữa các giống cỏ.

Kết quả cho thấy khi độ mặn tăng, cả ba giống đều suy giảm sinh trưởng, sinh khối tươi, sinh khối khô, tốc độ phát triển và chỉ số SPAD – điều phản ánh rõ tác động tiêu cực của stress mặn lên quang hợp, hấp thu nước và trao đổi chất. Đây là phản ứng sinh lý điển hình khi nồng độ muối cao gây mất cân bằng áp suất thẩm thấu, độc ion và giảm hiệu suất diệp lục.

Tuy nhiên, sự khác biệt rõ ràng giữa các giống là phát hiện có giá trị nhất. Cỏ voi tím thể hiện khả năng chịu mặn thấp nhất, bắt đầu cháy lá ở 10 g NaCl/L và chết hoàn toàn ở 15–20 g/L. Điều này cho thấy giống này không phù hợp cho các vùng chịu xâm nhập mặn trung bình đến nặng. Từ góc độ thực tiễn, đây là thông tin rất quan trọng vì nếu lựa chọn sai giống, nông hộ có thể mất hoàn toàn nguồn thức ăn chỉ sau các đợt mặn cao điểm.

Ngược lại, cỏ voi xanh Thái Lan và VA06 cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn rõ rệt, đủ tiềm năng để phát triển ở các vùng đất nhiễm mặn. Đây là kết quả có giá trị chiến lược, bởi hai giống này có thể trở thành giải pháp bổ sung cho hệ thống canh tác – chăn nuôi thích ứng biến đổi khí hậu.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ dừng ở lựa chọn giống cỏ mà còn mở ra hướng chuyển đổi cơ cấu sản xuất. Trong các vùng đất ven biển hoặc chịu xâm nhập mặn thường xuyên, việc tích hợp trồng cỏ chịu mặn với chăn nuôi có thể là phương án sinh kế bền vững hơn so với cố duy trì các mô hình cây trồng nhạy cảm.

Ngoài ra, việc duy trì nguồn thức ăn xanh ổn định còn giúp giảm phụ thuộc vào thức ăn công nghiệp, giảm chi phí chăn nuôi và tăng khả năng tự chủ cho nông hộ. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh giá thức ăn ngày càng biến động.

Từ góc độ khoa học ứng dụng, nghiên cứu cũng cho thấy tầm quan trọng của việc đánh giá từng giống cụ thể thay vì chỉ xét chung một nhóm cây trồng. Dù cùng là cỏ voi, sự khác biệt di truyền giữa các loài tạo ra mức độ chịu mặn rất khác nhau, và chính điều này quyết định tính phù hợp sản xuất.

Tổng thể, nghiên cứu đã cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho lựa chọn giống cỏ thích nghi trên đất nhiễm mặn, góp phần hỗ trợ tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng thích ứng khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long. Việc xác định cỏ voi xanh Thái Lan và VA06 là hai lựa chọn tiềm năng không chỉ giúp đảm bảo nguồn thức ăn cho chăn nuôi mà còn mở rộng khả năng phát triển các mô hình nông nghiệp linh hoạt, bền vững trong điều kiện xâm nhập mặn ngày càng gia tăng.