Lúa rẫy là nhóm cây trồng có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khô hạn, do đó việc nghiên cứu đặc điểm hình thái và phân loại là cần thiết để xác định các nguồn vật liệu di truyền có giá trị.

Thông qua quá trình đánh giá, nghiên cứu đã xác định được 15 giống lúa rẫy có các đặc điểm hình thái nổi bật và có tiềm năng ứng dụng cao trong chọn giống. Các đặc điểm quan trọng được xem xét bao gồm màu phiến lá, góc lá, dạng lá cờ, độ cứng thân, kiểu bông và sự hiện diện hay không của râu hạt. Hầu hết các giống được chọn đều có phiến lá màu xanh, lá cờ thẳng, thân cứng (mức độ 1) và không có râu hạt – những đặc điểm thuận lợi cho sinh trưởng và năng suất.

Dựa trên các đặc điểm hình thái chính, các giống lúa được phân thành bốn nhóm khác nhau. Nhóm thứ nhất bao gồm các giống có bông chặt và trổ bông tốt, đại diện như Ba Cong, Kreng và Mơ Dai Tang. Nhóm thứ hai gồm các giống có kiểu bông trung gian nhưng trổ tốt, tiêu biểu như Bakelao, Cbr, Mơ Dai Gor, Nam, San Dong và Thong Nong Epla. Nhóm thứ ba bao gồm các giống có bông trung gian và mức độ trổ trung bình như Gor, Lúa Thơm Rắn, Lúa Xăng và Lúa Dung. Nhóm cuối cùng gồm các giống có bông chặt và trung gian như Lúa đỏ và Pkoih.

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng về đặc điểm hình thái của các giống lúa rẫy, góp phần hỗ trợ công tác bảo tồn nguồn gen và định hướng lai tạo giống mới có khả năng chịu hạn, thích nghi tốt với điều kiện canh tác khó khăn. Đồng thời, công trình cũng mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về mối liên hệ giữa đặc điểm hình thái và năng suất, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất lúa ở các vùng sinh thái đặc thù.