Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá hiện trạng đa dạng loài, năng suất khai thác, mật độ phân bố và trữ lượng nguồn lợi hải sản tại vùng đánh cá chung vịnh Bắc Bộ Việt Nam – Trung Quốc trong giai đoạn 2015–2019. Đây là khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế, sinh thái và hợp tác nghề cá quốc tế, đồng thời cũng là vùng chịu áp lực khai thác lớn trong nhiều năm. Việc theo dõi biến động nguồn lợi tại khu vực này không chỉ giúp đánh giá sức khỏe hệ sinh thái biển mà còn đóng vai trò nền tảng cho hoạch định chính sách quản lý khai thác bền vững, bảo vệ nguồn lợi lâu dài và duy trì sinh kế cho cộng đồng ngư dân.

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ 20 chuyến khảo sát bằng lưới kéo đáy trong suốt 5 năm, cho phép phản ánh tương đối toàn diện hiện trạng nguồn lợi tại khu vực nghiên cứu. Kết quả cho thấy thành phần loài hải sản tại vùng đánh cá chung vịnh Bắc Bộ rất phong phú, ghi nhận tổng cộng 640 loài thuộc 293 giống và 143 họ. Mức độ đa dạng này cho thấy khu vực vẫn là một vùng sinh thái biển có giá trị cao, sở hữu nguồn tài nguyên sinh vật phong phú với cấu trúc quần xã đa dạng. Sự hiện diện của số lượng lớn loài phản ánh vai trò quan trọng của vịnh Bắc Bộ như một ngư trường lớn và một hệ sinh thái biển có tính đa dạng sinh học cao.

Tuy nhiên, bên cạnh sự phong phú về thành phần loài, các chỉ số về mật độ và trữ lượng lại cho thấy xu hướng suy giảm đáng lo ngại. Năng suất khai thác trung bình trong giai đoạn nghiên cứu đạt 52,18 kg/giờ kéo lưới, trong khi mật độ phân bố nguồn lợi trung bình (CPUA) chỉ đạt khoảng 0,73 tấn/km². Khi so sánh với các giai đoạn trước, nghiên cứu cho thấy mật độ phân bố nguồn lợi đã giảm tương đối mạnh. Điều này phản ánh rằng mặc dù số loài còn đa dạng, nhưng mật độ quần thể và khả năng khai thác thực tế đang suy giảm, có thể do áp lực khai thác quá mức, suy thoái môi trường sống, biến đổi khí hậu hoặc thay đổi cấu trúc quần xã dưới tác động nhân sinh.

Đáng chú ý hơn, trữ lượng tức thời trung bình của nguồn lợi trong vùng nghiên cứu chỉ còn khoảng 47.000 tấn, trong khi trữ lượng khai thác tối ưu được ước tính khoảng 23.000 tấn. So với giai đoạn 2011–2013, khi trữ lượng nguồn lợi đạt khoảng 92.000 tấn, nguồn lợi hiện tại đã suy giảm gần 50%. Đây là một mức giảm rất lớn trong thời gian tương đối ngắn, cho thấy tốc độ suy thoái nguồn lợi biển đang diễn ra đáng báo động. Mức suy giảm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế khai thác mà còn đặt ra nguy cơ mất cân bằng sinh thái, cạn kiệt nguồn lợi và giảm tính bền vững của nghề cá trong tương lai.

Kết quả nghiên cứu cho thấy vùng đánh cá chung vịnh Bắc Bộ đang đứng trước thách thức lớn về bảo tồn và quản lý nguồn lợi. Việc duy trì hình thức khai thác hiện tại mà không có biện pháp điều chỉnh phù hợp có thể tiếp tục đẩy nhanh quá trình suy giảm. Do đó, cần tăng cường các giải pháp quản lý nghề cá dựa trên khoa học như kiểm soát cường lực khai thác, điều chỉnh mùa vụ, bảo vệ bãi sinh sản, phát triển nghề cá có trách nhiệm và tăng cường hợp tác song phương trong giám sát tài nguyên.

Từ tổng thể kết quả, nghiên cứu không chỉ cung cấp dữ liệu quan trọng về hiện trạng nguồn lợi hải sản vùng vịnh Bắc Bộ mà còn là lời cảnh báo rõ ràng về xu hướng suy giảm tài nguyên biển trong khu vực. Đây là cơ sở khoa học thiết yếu để xây dựng chiến lược quản lý khai thác bền vững, bảo tồn đa dạng sinh học biển và đảm bảo an ninh sinh kế cho ngành thủy sản trong dài hạn.