Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân lập, tuyển chọn và đánh giá tiềm năng ứng dụng của các dòng vi khuẩn Pseudomonas bản địa trong kiểm soát sinh học nấm bệnh hại cây trồng, đồng thời khảo sát khả năng kích thích tăng trưởng thực vật. Đây là hướng nghiên cứu có ý nghĩa lớn trong bối cảnh nông nghiệp hiện đại đang chuyển dần từ phụ thuộc vào thuốc hóa học sang các giải pháp sinh học an toàn, bền vững và thân thiện với môi trường. Các loài nấm như Fusarium solani và Colletotrichum gloeosporioides là những tác nhân gây bệnh nghiêm trọng trên nhiều loại cây trồng, gây thối rễ, héo vàng, cháy lá hoặc thán thư, từ đó làm giảm năng suất và chất lượng nông sản. Vì vậy, việc tìm kiếm các chủng vi khuẩn đối kháng mạnh, đồng thời có khả năng hỗ trợ sinh trưởng cây trồng, là mục tiêu quan trọng trong phát triển chế phẩm sinh học nông nghiệp.

Kết quả nghiên cứu đã phân lập và làm thuần được tổng cộng 56 dòng vi khuẩn Pseudomonas từ các nguồn mẫu khác nhau. Đây là nguồn vật liệu sinh học phong phú cho quá trình sàng lọc các chủng tiềm năng. Trong số này, chín dòng gồm VLND-0101, VLND-0301, VLND-0901, VLND-0501, VLND-1203, CTND-0301, CTND-0501, CTND-0104 và CTND-0902 thể hiện khả năng đối kháng mạnh với Fusarium, với hiệu suất đối kháng dao động từ 28,34% đến 60,00%. Mức độ đối kháng này cho thấy nhiều chủng Pseudomonas có khả năng ức chế đáng kể sự phát triển của nấm bệnh, nhiều khả năng thông qua cơ chế cạnh tranh dinh dưỡng, tiết chất kháng sinh, enzyme phân giải hoặc kích hoạt sức đề kháng thực vật.

Tiếp tục sàng lọc trên nấm Colletotrichum, bốn dòng VLND-1203, CTND-0301, CTND-0501 và CTND-0902 cho thấy hiệu quả đối kháng mạnh, với mức ức chế từ 48,34% đến 61,77%. Điều này đặc biệt quan trọng vì chứng minh rằng một số chủng không chỉ chuyên biệt với một tác nhân gây bệnh mà còn có phổ tác động rộng hơn trên nhiều loại nấm hại. Trong số bốn dòng này, CTND-0501 nổi bật nhất khi không chỉ có khả năng kiểm soát nấm tốt mà còn thể hiện rõ vai trò vi khuẩn kích thích tăng trưởng thực vật (PGPR – Plant Growth Promoting Rhizobacteria).

Khi xử lý trên cây đậu xanh, dòng CTND-0501 giúp chiều dài rễ và chồi đạt cao nhất, khác biệt có ý nghĩa thống kê so với các nghiệm thức còn lại. Ngoài ra, số lượng rễ phụ, khối lượng tươi của rễ và chồi sau 5 ngày xử lý cũng vượt trội đáng kể. Đây là chỉ dấu rất quan trọng, cho thấy chủng vi khuẩn này không chỉ bảo vệ cây khỏi tác nhân gây bệnh mà còn trực tiếp thúc đẩy phát triển hệ rễ và sinh trưởng ban đầu. Một hệ rễ khỏe hơn giúp cây hấp thu nước và dinh dưỡng hiệu quả hơn, từ đó cải thiện sức sống và khả năng chống chịu trong điều kiện sản xuất thực tế.

Kết quả định danh xác định CTND-0501 là Pseudomonas mosselii. Việc xác định chính xác loài có ý nghĩa khoa học và ứng dụng lớn, vì đây là cơ sở để nghiên cứu sâu hơn về cơ chế hoạt động, khả năng sản xuất chất chuyển hóa sinh học, mức độ an toàn và tiềm năng thương mại hóa. Việc một chủng P. mosselii vừa có khả năng đối kháng mạnh với cả Fusarium và Colletotrichum, vừa thúc đẩy tăng trưởng cây trồng, khiến nó trở thành ứng viên rất giá trị cho phát triển chế phẩm sinh học đa chức năng.

Từ tổng thể kết quả nghiên cứu, có thể khẳng định rằng Pseudomonas mosselii CTND-0501 là chủng vi khuẩn đầy triển vọng trong quản lý bệnh hại cây trồng theo hướng sinh học và phát triển nông nghiệp bền vững. Chủng này có tiềm năng ứng dụng như một tác nhân kiểm soát sinh học kết hợp kích thích tăng trưởng, giúp giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường. Đây là nền tảng quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về thử nghiệm nhà lưới, đồng ruộng, tối ưu hóa công thức chế phẩm và thương mại hóa trong thực tiễn sản xuất nông nghiệp.