Tương tự nhiều loài động vật không xương sống khác, hệ lectin ở tôm thể hiện mức độ đa dạng và phong phú cao, giữ vai trò quan trọng trong cơ chế phòng vệ miễn dịch tự nhiên. Đến nay, đã có ít nhất bảy nhóm lectin khác nhau được xác định ở tôm, trong đó C-type lectin (CTL) được xem là một trong những thành phần nổi bật nhất của hệ miễn dịch bẩm sinh. CTL không chỉ tham gia như các thụ thể nhận diện kiểu mẫu (pattern recognition receptors) giúp phát hiện tác nhân gây bệnh, mà còn đóng vai trò trong quá trình opsonin hóa, ngưng kết vi sinh vật và kích hoạt các con đường truyền tín hiệu miễn dịch nội bào. Chính vì vậy, CTL được xem là yếu tố then chốt trong khả năng nhận diện và chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn, virus và các mầm bệnh khác trong môi trường nuôi thủy sản.

Các nghiên cứu gần đây trên tôm thẻ chân trắng Litopenaeus vannamei cho thấy một số CTL đặc hiệu có khả năng liên kết và gây ngưng kết vi khuẩn Gram âm Vibrio parahaemolyticus – tác nhân chính gây bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND), một trong những bệnh nguy hiểm nhất hiện nay đối với ngành nuôi tôm. Khả năng nhận diện và kết tụ vi khuẩn của CTL góp phần hạn chế sự phát triển, xâm nhập và lan rộng của mầm bệnh trong cơ thể tôm, mở ra tiềm năng ứng dụng quan trọng trong kiểm soát dịch bệnh thay thế cho kháng sinh truyền thống. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh ngành nuôi trồng thủy sản đang đối mặt với tình trạng kháng kháng sinh gia tăng và yêu cầu sản xuất bền vững ngày càng cao.

Việc ứng dụng công nghệ gen và biểu hiện protein tái tổ hợp hiện được xem là hướng tiếp cận triển vọng nhằm khai thác hiệu quả chức năng sinh học của CTL. Thông qua kỹ thuật tái tổ hợp, CTL từ tôm thẻ chân trắng có thể được sản xuất với số lượng lớn, độ tinh sạch cao và khả năng ứng dụng linh hoạt trong thức ăn bổ sung hoặc chế phẩm sinh học. Khi được sử dụng như một dạng lợi khuẩn chức năng hoặc phụ gia miễn dịch, protein CTL tái tổ hợp có thể hỗ trợ tăng cường hàng rào miễn dịch tự nhiên, cải thiện sức đề kháng và giảm nguy cơ bùng phát bệnh do Vibrio spp., đặc biệt là V. parahaemolyticus.

Báo cáo này đề xuất một hướng tiếp cận mới dựa trên nền tảng protein tái tổ hợp nhằm khai thác tiềm năng của CTL như một giải pháp hỗ trợ phòng và điều trị bệnh hoại tử gan tụy cấp trên tôm nuôi. Không chỉ dừng lại ở vai trò nghiên cứu cơ bản, chiến lược này còn mở ra triển vọng phát triển các sản phẩm sinh học ứng dụng trong thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả nuôi, giảm phụ thuộc vào hóa chất và kháng sinh, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững cho ngành công nghiệp nuôi tôm hiện đại.