Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung chất chiết lá hoàn ngọc (Pseuderanthemum palatiferum) vào khẩu phần ăn đối với tăng trưởng và khả năng đáp ứng miễn dịch không đặc hiệu của cá tra (Pangasianodon hypophthalmus), đặc biệt trong điều kiện đối mặt với vi khuẩn gây bệnh Edwardsiella ictaluri. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa thực tiễn cao trong bối cảnh ngành nuôi cá tra đang cần các giải pháp sinh học thay thế kháng sinh nhằm tăng cường sức khỏe vật nuôi và giảm rủi ro dịch bệnh. Thí nghiệm được bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên với bốn nghiệm thức thức ăn chứa các mức bổ sung chất chiết lá hoàn ngọc khác nhau gồm 0% (đối chứng), 0,02%, 0,1% và 0,5%, mỗi nghiệm thức được lặp lại ba lần để đảm bảo độ tin cậy khoa học. Các chỉ tiêu đánh giá tập trung vào tăng trưởng và các thông số miễn dịch quan trọng như tổng hồng cầu, tổng bạch cầu, tỷ lệ tế bào lympho, bạch cầu đơn nhân, bạch cầu trung tính, tiểu cầu và hoạt tính lysozyme, được theo dõi định kỳ vào tuần thứ 3, tuần thứ 6 và sau khi cá được cảm nhiễm với vi khuẩn.

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc bổ sung chất chiết lá hoàn ngọc không làm ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ tăng trưởng của cá tra, chứng tỏ phụ gia này không gây tác động tiêu cực đến quá trình sinh trưởng hay khả năng sử dụng dinh dưỡng của cá trong suốt thời gian thí nghiệm. Mặc dù không thúc đẩy tăng trưởng, nhưng lá hoàn ngọc lại thể hiện tác động tích cực rõ rệt lên hệ miễn dịch không đặc hiệu. Cụ thể, mật độ tổng hồng cầu và tổng bạch cầu ở các nhóm có bổ sung chất chiết đều tăng cao hơn có ý nghĩa so với nhóm đối chứng, cho thấy sự cải thiện trong khả năng vận chuyển oxy, trao đổi chất và tăng cường năng lực phòng vệ của cơ thể trước tác nhân gây bệnh.

Đặc biệt, hoạt tính lysozyme – một chỉ tiêu quan trọng phản ánh khả năng kháng khuẩn tự nhiên – gia tăng mạnh ở các nghiệm thức bổ sung, trong đó nghiệm thức 0,5% đạt giá trị cao nhất sau 6 tuần với 90,7 U/mL, cao hơn rõ rệt so với nhóm đối chứng chỉ đạt 57,8 U/mL (p<0,05). Điều này cho thấy chất chiết lá hoàn ngọc có khả năng kích thích hiệu quả hệ miễn dịch bẩm sinh, giúp cá nâng cao khả năng chống lại vi sinh vật xâm nhập. Sau khi cảm nhiễm với vi khuẩn Edwardsiella ictaluri, các nhóm bổ sung 0,1% và 0,5% chất chiết lá hoàn ngọc ghi nhận tỷ lệ chết thấp hơn đáng kể so với nhóm không bổ sung, chứng minh hiệu quả bảo vệ thực tế của phụ gia thảo dược này trong điều kiện bệnh lý.

Từ các kết quả trên, nghiên cứu cho thấy chất chiết lá hoàn ngọc là một phụ gia tiềm năng trong thức ăn thủy sản, có khả năng cải thiện đáng kể hệ miễn dịch không đặc hiệu và nâng cao sức đề kháng của cá tra trước bệnh do E. ictaluri mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng. Việc ứng dụng nguồn dược liệu tự nhiên này không chỉ góp phần giảm tỷ lệ hao hụt trong nuôi thương phẩm mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành nuôi cá tra thông qua việc giảm phụ thuộc vào kháng sinh, tăng cường an toàn sinh học và hướng đến sản xuất thủy sản sạch, hiệu quả hơn.