Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nuôi thâm canh làm gia tăng CO₂ cùng nitrit trong thủy vực, công trình nhằm xác định mức độ ảnh hưởng sinh lý của các yếu tố này lên loài lươn có khả năng hô hấp khí trời.

Thí nghiệm được thực hiện trên lươn đồng có khối lượng 250–350 g/con với bốn nghiệm thức: CO₂ cao đơn lẻ (30 mmHg), nitrit cao đơn lẻ (23,57 mM NO₂⁻), kết hợp CO₂ cao + nitrit cao, và nhóm đối chứng. Sau 96 giờ phơi nhiễm, các chỉ tiêu sinh lý liên quan đến pH máu, ion máu và áp suất thẩm thấu được phân tích.

Kết quả cho thấy khi CO₂ cao và nitrit cùng hiện diện, khả năng phục hồi pH máu của lươn bị cản trở rõ rệt, biểu hiện qua sự giảm pH máu (toan hóa máu). Đồng thời, nồng độ các ion quan trọng như Na⁺, K⁺ và Cl⁻ trong máu đều giảm, kéo theo áp suất thẩm thấu suy giảm. Điều này chứng tỏ tác động kết hợp của hypercapnia và nitrit gây áp lực sinh lý lớn hơn nhiều so với từng yếu tố riêng lẻ.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận rằng lươn đồng vẫn duy trì được một phần khả năng điều hòa acid-base và cân bằng ion khi chỉ tiếp xúc với nitrit, nhờ cơ chế trao đổi ion gián tiếp qua mang, đặc biệt là giảm ion Cl⁻ thông qua trao đổi HCO₃⁻/Cl⁻. Cơ chế này giúp loài lươn thích nghi phần nào với môi trường bất lợi.

Công trình kết luận rằng sự kết hợp giữa CO₂ cao và nitrit cao là mối đe dọa đáng kể đối với sức khỏe sinh lý của lươn đồng, làm suy giảm cân bằng nội môi và có thể ảnh hưởng đến hiệu quả nuôi thương phẩm. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho quản lý chất lượng nước trong hệ thống nuôi lươn, đặc biệt trong điều kiện nuôi mật độ cao và môi trường dễ biến động, từ đó góp phần xây dựng các giải pháp giảm stress môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.