Nghiên cứu được thực hiện nhằm khảo sát một số đặc điểm sinh học, năng suất và hàm lượng dược chất của ba chủng nấm linh chi tự nhiên gồm V01.10, T03.17 và T03.02, với mục tiêu tuyển chọn chủng có tiềm năng cao cho phát triển sản xuất và thương mại hóa. Nấm linh chi từ lâu được xem là một trong những dược liệu quý trong y học cổ truyền nhờ chứa nhiều hoạt chất sinh học có giá trị như polysaccharides, beta-glucan, triterpenoids, ganoderic acids và các hợp chất chức năng khác. Các nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận linh chi có tiềm năng hỗ trợ tăng cường miễn dịch, chống oxy hóa, bảo vệ gan, kháng viêm và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, giá trị dược liệu và hiệu quả kinh tế của nấm linh chi phụ thuộc lớn vào đặc tính di truyền của từng chủng, do đó việc phân lập, đánh giá và tuyển chọn chủng ưu tú từ tự nhiên có ý nghĩa rất quan trọng.

Kết quả nghiên cứu cho thấy ba chủng nấm linh chi khảo sát có sự khác biệt rõ rệt về thời gian sinh trưởng từ khi cấy đến thu hoạch, dao động trong khoảng 76,5–81,4 ngày. Điều này phản ánh sự khác nhau về tốc độ phát triển và chu kỳ sinh học giữa các chủng, yếu tố có ý nghĩa thực tiễn lớn trong tổ chức sản xuất vì thời gian nuôi trồng ảnh hưởng trực tiếp đến vòng quay vốn, chi phí vận hành và hiệu quả kinh tế. Một chủng có thời gian sinh trưởng phù hợp, kết hợp với năng suất và chất lượng cao, sẽ có lợi thế lớn hơn trong thương mại hóa.

Về năng suất, nghiên cứu xác định có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các chủng (P < 0,05), cho thấy nguồn gen khác nhau tạo ra hiệu quả sản xuất không đồng nhất. Trong số đó, chủng V01.10 nổi bật nhất với độ dày quả thể đạt 10,10 mm, năng suất nấm khô đạt 15,26 g/phôi và hiệu suất sinh học 6,32%. Đây là những chỉ số quan trọng vì độ dày quả thể thường liên quan đến giá trị thương phẩm, trong khi năng suất và hiệu suất sinh học phản ánh khả năng chuyển hóa cơ chất thành sản phẩm thu hoạch. Việc chủng V01.10 đạt năng suất vượt trội cho thấy đây là ứng viên sáng giá cho sản xuất quy mô lớn.

Không chỉ nổi bật về mặt sinh trưởng và năng suất, chủng V01.10 còn cho thấy ưu thế rõ rệt về chất lượng dược liệu thông qua hàm lượng cao của nhiều hoạt chất quan trọng. Cụ thể, beta-glucan đạt 21,32%, cho thấy tiềm năng mạnh về hỗ trợ miễn dịch; adenosine đạt 68,06 mg/kg, liên quan đến các tác dụng sinh học như hỗ trợ tuần hoàn và điều hòa sinh lý; ganoderic acid A, triterpenoid, alcaloid và ergosterol cũng hiện diện ở mức đáng chú ý. Đây đều là các hợp chất có giá trị cao trong đánh giá chất lượng nấm linh chi, vì chúng góp phần tạo nên các đặc tính dược lý nổi bật của sản phẩm.

Việc một chủng vừa có năng suất cao vừa sở hữu hàm lượng dược chất tốt là đặc biệt quan trọng, bởi trong sản xuất thương mại, nhiều trường hợp năng suất và chất lượng không đồng thời tối ưu. Chủng V01.10 cho thấy sự cân bằng tốt giữa hai yếu tố này, từ đó nâng cao giá trị cả về mặt kinh tế lẫn dược liệu. Điều này mở ra triển vọng lớn trong phát triển giống linh chi thương mại, sản xuất dược liệu chức năng hoặc chế biến sâu thành các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Từ tổng thể kết quả nghiên cứu, có thể khẳng định rằng chủng nấm linh chi V01.10 là ứng viên có nhiều tiềm năng nhất trong ba chủng khảo sát, nhờ sở hữu chu kỳ sinh trưởng phù hợp, năng suất cao và thành phần hoạt chất sinh học giá trị. Đây là cơ sở khoa học quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về tối ưu hóa quy trình nuôi trồng, ổn định chất lượng, phát triển giống và thương mại hóa sản phẩm. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần làm giàu nguồn tài nguyên dược liệu bản địa và thúc đẩy phát triển ngành nấm dược liệu theo hướng khoa học, hiệu quả và bền vững.