Nghiên cứu tập trung đánh giá tiềm năng dược học của cánh hoa vạn thọ (Tagetes erecta L.) thông qua phân tích hàm lượng polyphenol, flavonoid cùng các hoạt tính sinh học quan trọng như kháng oxy hóa, ức chế α-glucosidase và gây độc tế bào ung thư. Đây là một hướng nghiên cứu rất đáng chú ý vì vạn thọ vốn chủ yếu được biết đến như cây cảnh hoặc dược liệu dân gian, nhưng kết quả cho thấy loài thực vật này có thể là nguồn hợp chất sinh học giá trị cao cho thực phẩm chức năng và dược phẩm.

Điểm nổi bật của nghiên cứu là không chỉ so sánh giữa hai giống vạn thọ hoa vàng và hoa cam mà còn đánh giá ảnh hưởng của dung môi chiết xuất (ethanol 70% và 96%). Điều này rất quan trọng trong nghiên cứu dược liệu vì hiệu quả chiết tách quyết định trực tiếp đến khả năng thu nhận các hợp chất hoạt tính. Kết quả cho thấy mẫu cánh hoa vạn thọ vàng chiết bằng ethanol 70% cho hàm lượng polyphenol toàn phần cao nhất, đạt hơn 150 mg GAE/g dược liệu khô, vượt trội so với các mẫu còn lại. Điều này phản ánh rằng độ phân cực dung môi có vai trò lớn trong tối ưu hóa thu nhận hợp chất phenolic, và ethanol 70% có thể phù hợp hơn ethanol tuyệt đối cho nhóm hoạt chất này.

Polyphenol và flavonoid là hai nhóm hợp chất thực vật có ý nghĩa sinh học đặc biệt lớn vì liên quan đến khả năng chống oxy hóa, chống viêm, điều hòa chuyển hóa và bảo vệ tế bào. Việc mẫu giàu polyphenol nhất cũng cho hoạt tính khử gốc tự do DPPH mạnh nhất cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa thành phần hóa học và năng lực chống oxy hóa. Điều này rất quan trọng vì stress oxy hóa là yếu tố liên quan đến lão hóa, bệnh tim mạch, đái tháo đường và nhiều bệnh mạn tính khác.

Một phát hiện đặc biệt giá trị là hoạt tính ức chế α-glucosidase của các cao chiết, nhất là mẫu vạn thọ vàng ethanol 70%, cũng vượt trội hơn các mẫu khác. α-glucosidase là enzyme tham gia phân giải carbohydrate thành glucose; việc ức chế enzyme này là một chiến lược quan trọng trong kiểm soát tăng đường huyết sau ăn ở bệnh nhân đái tháo đường type 2. Điều này cho thấy cánh hoa vạn thọ có tiềm năng trở thành nguồn nguyên liệu tự nhiên hỗ trợ kiểm soát đường huyết, tương tự hướng phát triển của nhiều sản phẩm thảo dược chống tăng đường máu.

Việc nghiên cứu còn chứng minh mối tương quan giữa hàm lượng polyphenol, flavonoid và khả năng ức chế α-glucosidase là một đóng góp khoa học quan trọng. Điều này không chỉ cho thấy các hợp chất phenolic có thể đóng vai trò trung tâm trong hoạt tính sinh học mà còn hỗ trợ định hướng chọn giống và tối ưu quy trình chiết xuất theo mục tiêu chức năng cụ thể.

Ngoài hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ chuyển hóa, các mẫu chiết còn thể hiện khả năng gây độc tế bào trên hai dòng ung thư MCF-7 và HeLa ở nồng độ 500 µg/mL. Dù đây mới là kết quả in vitro bước đầu và chưa thể suy rộng trực tiếp thành tác dụng điều trị, nhưng nó cho thấy sự hiện diện của các hợp chất có khả năng ảnh hưởng đến tăng sinh tế bào ung thư. Đây là cơ sở đáng giá cho các nghiên cứu sâu hơn về cơ chế chống ung thư hoặc phân lập hoạt chất chuyên biệt.

Một điểm cần lưu ý là hoạt tính gây độc tế bào ở mức chiết xuất thô không đồng nghĩa với thuốc điều trị, nhưng nó là tín hiệu quan trọng cho nghiên cứu sàng lọc hoạt chất tự nhiên.

Từ góc độ ứng dụng, nghiên cứu mở ra nhiều hướng phát triển như sản xuất cao chiết chống oxy hóa, thực phẩm hỗ trợ kiểm soát đường huyết hoặc khai thác hợp chất sinh học cho mỹ phẩm và dược liệu. Đặc biệt, việc cánh hoa – một bộ phận thường ít được tận dụng ngoài mục đích trang trí – lại chứa giá trị sinh học cao cho thấy tiềm năng nâng cấp giá trị kinh tế của cây vạn thọ.

Tổng thể, nghiên cứu đã chứng minh rằng cánh hoa vạn thọ, đặc biệt giống hoa vàng chiết bằng ethanol 70%, là nguồn giàu polyphenol và flavonoid với nhiều hoạt tính sinh học đáng chú ý, bao gồm chống oxy hóa, ức chế α-glucosidase và gây độc tế bào in vitro. Đây là nền tảng khoa học quan trọng để phát triển vạn thọ từ cây cảnh truyền thống thành nguồn nguyên liệu tiềm năng cho thực phẩm chức năng, dược liệu và các ứng dụng sinh học giá trị cao.