Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức chi tiêu và đặc biệt là cơ cấu chi tiêu của khách du lịch quốc tế đến Việt Nam – một chỉ tiêu có ý nghĩa then chốt trong đánh giá hiệu quả kinh tế của ngành du lịch. Trong bối cảnh du lịch không chỉ được đo bằng số lượng khách mà ngày càng chú trọng đến giá trị chi tiêu, thời gian lưu trú và chất lượng đóng góp vào nền kinh tế, việc hiểu rõ cách thức du khách phân bổ ngân sách cho các nhóm chi tiêu khác nhau như lưu trú, ăn uống, đi lại, mua sắm hay giải trí là cơ sở quan trọng để hoạch định chính sách phát triển du lịch hiệu quả hơn. Cơ cấu chi tiêu phản ánh trực tiếp hành vi tiêu dùng du lịch, mức độ hấp dẫn của sản phẩm – dịch vụ và khả năng tối ưu hóa nguồn thu từ mỗi lượt khách quốc tế.

Nghiên cứu chỉ ra rằng cơ cấu chi tiêu của khách quốc tế đến Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhóm nhân tố khác nhau, bao gồm cả yếu tố thuộc về điểm đến, đặc điểm chuyến đi và nhân khẩu học của du khách. Trong đó, địa điểm du lịch là một trong những yếu tố quan trọng, bởi mỗi điểm đến với đặc trưng sản phẩm, mức giá, hạ tầng và loại hình dịch vụ khác nhau sẽ tạo ra mô hình chi tiêu khác nhau. Ví dụ, các điểm đến nghỉ dưỡng biển, đô thị lớn hay khu vực di sản văn hóa có thể dẫn đến sự khác biệt rõ rệt trong tỷ trọng chi cho lưu trú, giải trí hoặc mua sắm. Chất lượng phục vụ cũng là yếu tố then chốt, vì trải nghiệm dịch vụ tốt có thể thúc đẩy mức chi tiêu cao hơn, kéo dài thời gian sử dụng dịch vụ và gia tăng mức độ sẵn sàng chi trả của du khách.

Ngoài ra, mục đích chuyến đi cũng ảnh hưởng mạnh đến cơ cấu chi tiêu. Du khách đi nghỉ dưỡng, công tác, thăm thân hay khám phá văn hóa thường có hành vi tiêu dùng rất khác nhau. Chẳng hạn, khách công tác có thể ưu tiên chi tiêu cho lưu trú và di chuyển, trong khi khách nghỉ dưỡng hoặc du lịch trải nghiệm có xu hướng phân bổ nhiều hơn cho giải trí, mua sắm và dịch vụ bổ sung. Nguồn thông tin tham khảo trước chuyến đi – như truyền thông trực tuyến, bạn bè, công ty lữ hành hoặc truyền thông chính thức – cũng tác động đến quyết định lựa chọn sản phẩm và hành vi chi tiêu, do nó ảnh hưởng đến kỳ vọng, nhận thức và mức độ chuẩn bị của du khách.

Nghiên cứu cũng xác định rằng các đặc điểm nhân khẩu học như nhóm tuổi, nghề nghiệp, khu vực địa lý xuất phát (châu lục), số lần đến Việt Nam trước đó đều có vai trò đáng kể trong việc hình thành cơ cấu chi tiêu. Khách đến từ các khu vực khác nhau thường có mức sống, văn hóa tiêu dùng và ưu tiên chi tiêu khác nhau. Tương tự, khách quay lại nhiều lần có thể có xu hướng chi tiêu khác với khách lần đầu do mức độ quen thuộc với điểm đến và thay đổi mục tiêu trải nghiệm. Các yếu tố này cho thấy thị trường khách quốc tế không đồng nhất, đòi hỏi chiến lược tiếp cận và phát triển sản phẩm du lịch phải được phân khúc rõ ràng hơn.

Về phương pháp, nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dựa trên phân tích số liệu đa hợp (Compositional Data Analysis – CoDA), một cách tiếp cận hiện đại đặc biệt phù hợp khi phân tích dữ liệu dạng tỷ trọng hoặc cơ cấu, nơi các thành phần chi tiêu có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau trong tổng ngân sách hữu hạn. Việc áp dụng CoDA giúp nâng cao độ chính xác trong đánh giá các yếu tố tác động, tránh sai lệch thường gặp ở các mô hình truyền thống khi xử lý dữ liệu cơ cấu.

Từ kết quả nghiên cứu, có thể thấy rằng để gia tăng doanh thu du lịch quốc tế, Việt Nam không chỉ cần tăng số lượng khách mà quan trọng hơn là tối ưu hóa cơ cấu chi tiêu thông qua nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển sản phẩm phù hợp với từng phân khúc khách, cải thiện truyền thông điểm đến và xây dựng chiến lược khai thác thị trường mục tiêu hiệu quả hơn. Đây là cơ sở quan trọng để ngành du lịch chuyển từ mục tiêu tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về giá trị, hướng đến phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.